ويژگي هاي برجيس

برجيس،بزرگترين عضو منظومه شمسي و پنجمين سياره از نظر فاصله تا خورشيد است.بزرگي برجيس آنچنان است كه 1320 كره زمين را در دل خود جاي ميدهد و با جرمي كه كلا 3/2 جرم تمام سيارات است،318 بار بر جرم زمين پيشي ميگيرد.مشتري تا كنون بيش از40 قمر شناخته شده دارد كه چهرتاي آنها با سيارات كوچك منظومه برابري ميكنند.

نام لاتين برجيس از ژوپيتر فرمانرواي كره المپيوس و يكي از قهرمانان اساطيري يونان باستان اقتباس گرديده است.

ببرجيس روي مداري به فاصله متوسط 7.7836*10⁸ كيلومتر به دور خورشيد گردش ميكند.اين فاصله در موقعيت افليون(يا اوج)به 8.157*10⁸ كيلومتر بالغ ميگردد.  و در وضعيت پري هليون(يا حضيض)تا 7.409*10⁸ كيلومتر كاهش مي يابد.يك دور گردش كامل مشتري به گرد خورشيد ،11.86 سال زميني به طول ميكشد.تراكم يا چگالي برجيس نسبت به جثه غول آساي آن بسيار كم است و اين خود گوياي آن است كه برجيس از عناصر سبكي چون هيدروژن و هليوم كه عمدتا به شكل گاز يا مايع هستند تشكيل يافته است.درخشش مشتري از ناهيد كمتر است و حداكثر قدر آن -2.6است.برجيس از درون تلسكوپ به دايره زردرنگ خوابيده اي ميماند كه تعدادي رگه يا نوارهاي تيره به نام كمربند هاي ابري در آن به چشم مي خورد.در حد فاصل رگه هاي مزبور نوارهاي روشني موجود است كه به آنها ناحيه ميگويند.

عوارض چهره برجيس به جز چند رگه و ناحيه كه نسبتا ثابت هستند،بقيه همواره در حال تغيير بوده و حتي پاره اي از آنها به طور دوره اي ناپديد ميگردند و پس از چندي دوباره ظاهر ميگردند. عوارض ثابت سياره را با حروف الفباي لاتين مشخص ميكنند.

چرخش برجيس

سرعت چرخش برجيس كه همانند ديگر سيارات غول پيكر منظومه خورشيدي بسيار سريع است،موجب ميگردد تا نواحي نيمگاني سياره مزبور متورم شود.و شكل آن از كره به بيضي متمايل شود.و اختلاف نسبتا زيادي را ميان قطر هاي استوايي و قطبي آن باعث شود.قطر استوايي برجيس 142800كيلومتر و قطر قطبي ان 134200كيلومتر است.

از آنجاييكه سياره مزبور عمدتا از گاز و مايع تشكيل يافته لذا سرعت چرخش بخش هاي مختلف آن متفاوت است و هرچه به خط استوا نزديك شوند به همان ميزان بر سرعت چرخششان افزوده ميشود.براي اينكه بررسي حركات عوارض سطحي مشتري با سهولت بيشتري ميسر گردد سطح آنرا به نام سيستم هاي I و II تقسيم ميكنند.سيستم I يا نواحي نيمگاني از شمال و جنوب،به مدارهاي 9 درجه عرض جغرافيايي محدود ميگردد و مدت چرخش آن 9ساعت و 50 دقيقه و 30.003 ثانيه و يا 887.9 درجه براي هرروز زميني است.سيستم II كه در نيمكره هاي شمالي و جنوبي واقع است بالاتر از 9 درجه عرض جغرافيايي قرار داشته و زمان چرخش آن حدود 5 دقيقه طولاني تر از زمان چرخش منطقه سيستم I است.بديهي است كه كند ترين چرخش به نواحي قطبي تعلق دارد كه مدت آن 9 ساعت و 55 دقيقه و 40.632 ثانيه يا      870.27 درجه در هر روز زميني است.

علاوه بر سيستم هاي I وIIسيستم سوم ديگري هم وجود دارد،كه در ارتباط با گسيلش امواج راديويي برجيس است و مقدار آن 9 ساعت و 55 دقيقه و 29.7 ثانيه ميباشد.

لكه سرخ بزرگ

مهمترين و چشمگير ترين عارضه برجيس،لكه بزرگ سرخ رنگي است كه موجوديت آن لااقل به سه قرن پيش باز ميگردد.مشاهدات تلسكوپي نشان ميدهد كه لكه مزبور گاها در سطح مشتري پديدار و گاها ناپديد ميگردد.

اين لكه براي نخستين بار در سال 1664 توسط رابرت هوك عضو انجمن ستاره شناسي سلطنتي انگلستان كشف گرديد و موجوديت آن در سال 1665 توسط جيواني كاسيني ستاره شناس ايتاليايي مجددا تاييد شد.

هنريك سامويل شواب ستاره شناس آلماني،در سال 1831 لكه مزبور مورد بررسي قرار داد و ويليام روتر داوس كشيش انگليسي در سال 1857،شكل آنرا نقاشي كرد و در 1870آلفرد ماير عضو دانشگاه پنسيلوانياي امريكا،شكل دقيقتري از آن را ترسيم نمود.

لكه مزبور تا سال 1882 همچنان به جاي خويش باقي بود و در آن سال ناپديد شد و ستاره شناسان را سخت در انديشه واداشت.غيبت لكه مزبور تا سال 1891 همچنان ادامه يافت و در آن سال دوباره در سطح مشتري ظاهر گرديد.و از آن به بعد غير از غيبت هاي كوتاه 1928 تا 1929 و 1938 و 1977 تقريبا همواره در سطح كره مزبور جلوه گر بوده است.

تصور كلي بر آن است كه لكه سرخ بزرگ بر اثر فعاليت گونه اي آتشفشان در سطح مشتري پديد آمده و رنگ آن در ارتباط با دماي آن است.فرضيه ديگر بر اين پندار استوار است كه مايع سازنده برجيسدر حين چرخش محوري به مانعي برخورد كرده و ستوني از آن سربرافراشته و سرستون آن به سان لكه اي سرخ رنگ جلوه گر شده است.شايد هم نوعي توفان باشد

حلقه هاي مشتري

كشف حلقه هاي مشتري بيگمان مسئله اي است بس غير منتظره و بسيار شگفت انگيز.اين حلقه ها كه در ماموريت ويجر1و2 كشف شد،از خرده اجرامي تشكيل يافته اند كه در حد فاصل مدار قمر آمالته آ و سطح مشتري به دور سياره برجيس در گردشند.پديده مزبور حلقه هاي نسبتا باريك و درخشاني هستند كه شعاع لبه خارجي آنها 140+_126380 كيلومتر و يا معادل 1.772 برابر شعاع برجيس است.در لبه داخلي حلقه هاي مشتري نوار درخشان باريكي به عرض حدود 800 كيلومتر جاي دارد كه در فاصله تقريبي 125580 كيلومتري سطح مشتري واقع است و به نظر ميرسد كه ذرات آن تا سطح مشتري همچنان گسترش يافته و احتمالا با اكسيژن سطوح فوقاني جو برجيس؛پيوندي يافته باشند.

حلقه هاي مشتري داراي رنگ نارنجي بوده و از غبار نسبتا انبوهي تشكيل يافته اند.قمرهاي درونيJ₁و J₃ در ارتباط با حلقه هاي مزبور از نقش مهمي برخوردارند به طور مثال قمر j₁ كه دقيقا در لبه خارجي حلقه واقع است ضم گردش خويش ذرات حلقه مزبور را جارو كرده و همواره آنرا مشخص و چشمگير جلوه گر مي سازد.

شناسنامه برجيس

قطر استوايي                                                                     142800                           

پختي يا فشردگي قطبين                                                     0.0637

جرم                                                                                 1.899*10²⁷

حجم در مقايسه با زمين برابر1                                             1323

چگالي در مقايسه با آب برابر1                                              1.32  

گرانش سطحي در مقايسه با زمين برابر1                                2.69

سرعت گريز                                                                      59.6km/s

تمايل محور                                                                       3.12ْ

نسبت بازتاب                                                                     0.34  

نوشته شده در 87/07/01ساعت 23 توسط مهرگان